Kaszmir – co to za materiał? Wszystko, co warto wiedzieć

Kaszmir to naturalne włókno pozyskiwane z podszerstka kóz kaszmirskich. Nazwa pochodzi od regionu Kaszmiru u podnóża Himalajów, przez który ten szlachetny puch trafił do Europy. Dziś hodowle kóz kaszmirskich znajdują się przede wszystkim w Mongolii, Chinach, Iranie i Afganistanie, a najdelikatniejszy surowiec pochodzi z wyżyn Mongolii Wewnętrznej.

Kozy kaszmirskie żyją w klimacie ekstremalnych kontrastów. Latem temperatura sięga tam kilkudziesięciu stopni powyżej zera, zimą spada równie mocno poniżej. Runo musiało przystosować się do takich wahań i właśnie z tego przystosowania biorą się właściwości kaszmiru, które doceniamy w ubraniach.

Runo kozy kaszmirskiej ma dwie warstwy. Wierzchnia składa się z grubego, twardego włosia, które chroni zwierzę przed deszczem i śniegiem. Pod nią rośnie krótki, bardzo cienki puch, nazywany podszerstkiem, i tylko on jest właściwym kaszmirem.

Droga do gotowej dzianiny wygląda następująco:

1. Wiosną pasterze wyczesują kozy specjalnymi grzebieniami o długich zębach. Najdelikatniejszy puch pochodzi z okolic szyi.

2. Zebrany surowiec przechodzi sortowanie, podczas którego oddziela się gruby włos od puchu. Ten etap w dużej mierze wykonuje się ręcznie.

3. Oczyszczony puch trafia do przędzenia, a następnie do dziania lub tkania.

Jedna koza daje rocznie zaledwie około 150 do 400 gramów surowego puchu, a po oczyszczeniu zostaje z tego znacznie mniej. Na jeden sweter potrzeba surowca od kilku zwierząt, co tłumaczy, dlaczego kaszmir kosztuje wielokrotnie więcej niż wełna owcza.

Kaszmir jest odmianą wełny, a nie osobną kategorią włókien. Włókno kaszmirowe ma zwykle 14 do 19 mikronów. Najdelikatniejsza wełna merynosowa zaczyna się przy 19 mikronach.

Uczucie gryzienia pojawia się przy włóknach grubszych niż około 30 mikronów, dlatego kaszmirowa dzianina jest przyjemna nawet dla wrażliwej skóry.

Cienkie włókno o falistej budowie zatrzymuje wokół siebie dużo powietrza, a powietrze jest najlepszym izolatorem w tkaninie. Stąd bierze się zjawisko, które zaskakuje przy pierwszym kaszmirowym swetrze: cienka dzianina grzeje mocniej niż znacznie grubszy sweter z owczej wełny.

Najważniejsze właściwości kaszmiru to:

● bardzo wysoka izolacja cieplna przy niewielkiej wadze ubrania,

● termoregulacja, dzięki której kaszmir sprawdza się także w ogrzewanych wnętrzach,

● higroskopijność, czyli zdolność pochłaniania wilgoci bez uczucia mokrej tkaniny,

● brak lanoliny, przez co włókno rzadko wywołuje podrażnienia,

● odporność na przejmowanie zapachów,

● mniejsza skłonność do filcowania niż w przypadku wełny owczej,

● właściwości antystatyczne, ograniczające przyciąganie kurzu.

Kaszmir dobrze przyjmuje barwniki, dlatego kolory dzianin są głębokie i długo zachowują intensywność. Sam surowiec ma kilka naturalnych odcieni:

● biel, uznawaną za najcenniejszą i najłatwiejszą do barwienia,

● szarości w różnym nasyceniu,

● odcienie brązu oraz barwy zbliżone do rudości.

Zalety kaszmiru najlepiej widać w codziennym użytkowaniu. Sweter zajmuje mało miejsca w walizce, nie wymaga częstego prania i można go nosić bezpośrednio na skórę. Sprawdza się pod marynarką, pod płaszczem i samodzielnie, a przy tym nie buduje objętości w ramionach.

Trzeba jednak przyznać, że:

● krótkie włókna kaszmiru mechacą się szybciej niż w dzianinach z grubszej wełny,

● czysty kaszmir jest mniej odporny na rozciąganie, dlatego wymaga przechowywania na płasko,

● codzienne noszenie tego samego kaszmirowego swetra przyspiesza mechacenie,

● tanie dzianiny z krótkiego, gorszej jakości puchu tracą wygląd już po jednym sezonie.

Część z tych ograniczeń rozwiązują mieszanki. Kaszmir łączony z wełną merino zachowuje miękkość, a zyskuje na trwałości i lepiej znosi intensywne noszenie. Takie połączenia znajdziesz zarówno wśród modeli, jakimi są kaszmirowe swetry damskie, jak i w szerszych kolekcjach dzianin.

Wysoka cena surowca sprawia, że w sprzedaży pojawiają się dzianiny kaszmiropodobne. Naklejki i zawieszki bywają mylące, dlatego liczy się metka wewnętrzna z pełnym składem. To, jaki skład swetra jest dobry, decyduje o jego trwałości bardziej niż wygląd na wieszaku.

Przy ocenie dzianiny pomagają proste testy:

1. Sprawdź metkę wewnętrzną. Powinna podawać dokładny udział procentowy kaszmiru, a nie samo hasło o szlachetnym składzie.

2. Dotknij powierzchni zewnętrzną stroną dłoni. Prawdziwy kaszmir jest aksamitny i lekko ciepły w dotyku, bez śliskości typowej dla włókien syntetycznych.

3. Ściśnij dzianinę w dłoni i puść. Dobry surowiec wraca do kształtu i nie zostawia trwałych zagnieceń.

4. Obejrzyj splot pod światło. Zwarta, równa struktura świadczy o dłuższym włóknie i lepszej jakości wełny.

5. Zwróć uwagę na proporcje. Bardzo niska cena przy deklarowanym stu procentach kaszmiru najczęściej oznacza krótkie włókno z resztek produkcyjnych.

Wełniane i kaszmirowe dzianiny dobrze komponują się z koszulą noszoną pod spodem. W Wólczanka swetry damskie oraz swetry męskie powstają z myślą o takich warstwowych zestawach.

Kaszmir nie boi się wody, boi się tarcia i wykręcania. Pranie odświeża włókno, o ile przebiega łagodnie i nie zdarza się zbyt często.

Podstawę pielęgnacji stanowią:

● pranie ręczne w chłodnej wodzie lub w programie do wełny w temperaturze do 30°C,

● łagodny detergent do wełny, bez wybielaczy i bez zmiękczaczy,

● delikatne odciśnięcie wody przez ręcznik zamiast wykręcania,

● suszenie na płasko, z dala od kaloryfera i bezpośredniego słońca,

● przechowywanie swetrów złożonych na półce, nigdy na wieszaku,

● wietrzenie po każdym noszeniu, które w większości przypadków zmniejsza częstotliwość prania.

Kuleczki, które mimo wszystko się pojawią, usuwa się grzebieniem do kaszmiru lub golarką do dzianin. 

Na koniec sezonu ubrania warto schować czyste, w bawełnianym pokrowcu z woreczkiem lawendy, ponieważ mole szczególnie chętnie wybierają szlachetne włókna.