Rodzaje wełny – najważniejsze gatunki i ich właściwości

Włókno wełny ma naturalnie falistą budowę. Drobne skręty zatrzymują powietrze, które tworzy wokół ciała warstwę izolacyjną i chroni przed utratą ciepła. To jednak niejedyna cecha, dzięki której wełniane ubrania sprawdzają się w chłodniejszych miesiącach. Do najważniejszych zalet wełny należą:

● skuteczna izolacja cieplna, zachowana także przy lekko wilgotnej tkaninie,

● zdolność pochłaniania wilgoci bez uczucia chłodu na skórze,

● termoregulacja, która chroni przed przegrzaniem w ogrzewanych wnętrzach,

● odporność na przejmowanie zapachów,

● sprężystość włókien, dzięki której tkanina wraca do pierwotnego kształtu,

● naturalna trudnopalność.

Włókno wełniane potrafi związać nawet około 30% wilgoci w stosunku do własnej masy i nadal pozostaje suche w dotyku. W praktyce jeden wełniany sweter zastępuje kilka cieńszych warstw, a po noszeniu często wystarczy go przewietrzyć zamiast prać.

Wełna kojarzy się głównie z owcami, jednak równie cenne włókna pochodzą od kóz i zwierząt z rodziny wielbłądowatych. Każdy gatunek ma inną grubość włókna, a ta w dużej mierze decyduje o miękkości gotowej tkaniny. Grubość podaje się w mikronach i im niższa wartość, tym przyjemniejszy w dotyku jest sweter.

Poza gatunkami opisanymi wyżej na metkach można spotkać także:

● klasyczną wełnę owczą, grubszą i bardziej szorstką od merino, ale bardzo trwałą,

● wełnę wielbłądzią z podszerstka wielbłądów dwugarbnych, o złocistobrązowym odcieniu,

● wełnę z wikunii, jedną z najrzadszych i najdelikatniejszych na świecie,

● wełnę z lamy, która podobnie jak alpaka nie zawiera lanoliny,

● szewiot o sztywnym, sprężystym włóknie, cenionym za odporność na ścieranie,

● wełnę szetlandzką, lekką i ciepłą, o naturalnie melanżowym wyglądzie.

Te gatunki pojawiają się głównie w okryciach wierzchnich i dodatkach, rzadziej w swetrach noszonych na co dzień.

Zestawienie najważniejszych parametrów ułatwia wybór włókna dopasowanego do sposobu noszenia. Grubości w tabeli mają charakter orientacyjny, ponieważ zależą od rasy zwierzęcia i jakości runa.

Sweter z wełny spełni swoje zadanie tylko wtedy, gdy włókno odpowiada okazji i sposobowi noszenia. Cienka dzianina na koszulę zachowuje się zupełnie inaczej niż gruby sweter noszony samodzielnie w mroźny dzień.

Dobierając rodzaje wełny na swetry, dobrze jest pamiętać, że:

● do biura najlepiej pasują cienkie swetry z wełny merino, także w wersji merceryzowanej, noszone na koszulę,

● na chłodne weekendy sprawdzi się grubszy splot z alpaki lub mieszanki alpaki z wełną owczą,

● na wieczorne wyjścia warto wybrać lekki kaszmir o gładkiej fakturze,

● do swobodnych zestawów pasują mieszanki z moherem lub angorą, które nadają dzianinie puszysty charakter.

Warstwowy zestaw z koszulą i cienkim swetrem to jedno z najczęściej wybieranych połączeń do pracy. W kolekcjach Wólczanka zarówno swetry damskie, jak i swetry męskie obejmują modele z wełny merino, które dobrze współgrają z kołnierzykiem koszuli.

Szyja należy do najbardziej wrażliwych części ciała. Wywinięty kołnierz golfu przylega do niej przez cały dzień, dlatego każde grubsze włókno daje o sobie znać szybciej niż w swetrze z okrągłym dekoltem.

Wybierając rodzaje wełny na golf, najlepiej sięgnąć po najdelikatniejsze gatunki:

1. Wełna merino sprawdza się w cienkich golfach noszonych pod marynarkę lub płaszcz.

2. Kaszmir zapewnia największą miękkość i dobrze grzeje nawet przy lekkim splocie.

3. Merceryzowana wełna merino ma gładką powierzchnię, która nie drażni szyi nawet przy długim noszeniu.

4. Wełna z alpaki pasuje do grubszych golfów noszonych samodzielnie w mroźne dni.

Golfy z grubej wełny owczej lub moheru lepiej zostawić osobom, którym nie przeszkadza szorstka dzianina. Cienki golf z merino może zastąpić koszulę pod marynarką, a dopasowane modele tego typu znajdziesz wśród swetrów męskich z wełny merino. 

Kobiety o delikatnej skórze mogą sięgnąć po odzież damską z wełny merceryzowanej, której wygładzone włókno nie podrażnia szyi nawet po całym dniu noszenia.

Jakość swetra można ocenić jeszcze przed zakupem, jeśli wykona się kilka prostych kroków:

1. Przeczytaj skład. Nazwa konkretnego gatunku, np. „wełna merino” lub „kaszmir”, mówi więcej niż ogólne słowo „wełna”.

2. Poszukaj certyfikatów. Znak Woolmark potwierdza, że wyrób powstał z nowej wełny i spełnia normy jakości, a certyfikat RWS dotyczy dobrostanu owiec i odpowiedzialnej hodowli.

3. Obejrzyj dzianinę pod światło. Zwarty, równy splot świadczy o większej trwałości niż luźna, prześwitująca struktura.

4. Przyłóż sweter do wewnętrznej strony nadgarstka. Ta część ręki reaguje podobnie jak szyja, więc szybko zdradzi, czy włókno drapie.

5. Delikatnie potrzyj powierzchnię. Jeśli od razu pojawiają się drobne kuleczki, dzianina będzie się szybko mechacić.

Koszula lub cienki bawełniany podkoszulek pod wełnianym swetrem chroni skórę przed drapaniem. Dodatkowa warstwa wydłuża też żywotność dzianiny, ponieważ ogranicza jej kontakt z potem.

Wełna nie wymaga częstego prania, ale każde pranie powinno przebiegać ostrożnie. Wiedza o tym, jak prać wełniane swetry, pozwala uniknąć filcowania i rozciągnięcia dzianiny.

Podstawę pielęgnacji stanowią:

● pranie ręczne lub w programie do wełny w temperaturze do 30°C,

● łagodny detergent do wełny, bez enzymów i wybielaczy,

● rezygnacja z intensywnego wirowania i suszarki bębnowej,

● suszenie na płasko, na ręczniku, z dala od kaloryfera,

● przechowywanie złożonych swetrów na półce,

● regularne wietrzenie, które często wystarcza zamiast prania.

Kaszmir i angora wymagają szczególnej ostrożności ze względu na podatność na mechacenie. Drobne kuleczki najlepiej usuwać specjalnym grzebieniem lub golarką do swetrów, a nie ręcznie. Przed latem wełniane ubrania warto schować czyste, w bawełnianym pokrowcu z woreczkiem lawendy lub kawałkiem drewna cedrowego, które odstraszają mole.